WebMCP Nedir? Agentic Web ve AI Ajanlarıyla Etkileşen Web Siteleri
WebMCP ve Agentic Web: Web Siteleri AI Ajanlarıyla Nasıl Konuşmaya Başlıyor?
Son dönemde yapay zekâ tarafında çok fazla kavram konuşuluyor.
Ancak bunların büyük kısmı model tarafında kalıyor: daha iyi LLM’ler, daha büyük bağlam pencereleri, daha güçlü muhakeme.
WebMCP (Web Model Context Protocol) ise farklı bir yerde duruyor.
Bu kez değişen şey model değil, web’in kendisi.
Google Chrome ekibi tarafından erken önizleme kapsamında paylaşılan WebMCP API’leri, web sitelerinin AI ajanlarıyla daha güvenilir ve performanslı biçimde etkileşime girmesini hedefliyor. Bu da bizi “Agentic Web” olarak adlandırılan yeni bir döneme yaklaştırıyor.
Bu yazıda WebMCP’nin ne sunduğunu, mevcut web otomasyonu yaklaşımlarından farkını ve işletmeler açısından ne anlama geldiğini daha sakin ve net bir çerçevede ele almak istiyorum.
Bugünkü Problem: Web, Ajanlar İçin Tasarlanmadı
Bugün AI ajanları web siteleriyle etkileşime girebiliyor; ancak bu etkileşim temelde dolaylı ve kırılgan.
- HTML parsing
- DOM’a bağımlı otomasyonlar
- Selenium / RPA tabanlı çözümler
- UI değişikliklerine aşırı hassas akışlar
Bu yöntemlerin ortak noktası şu:
Web sitesi, ajanlara ne yapılabileceğini açıkça söylemiyor.
Ajanlar sayfayı “anlamaya” çalışıyor.
Bu yaklaşım hem maliyetli hem de ölçeklenmesi zor.
WebMCP Ne Öneriyor?
WebMCP, web sitelerinin AI ajanlara yapılandırılmış yetenekler (tools) sunmasını amaçlıyor.
Basitçe:
- Site, hangi işlemlerin yapılabileceğini tanımlıyor
- Bu işlemler standart bir API üzerinden çağrılabiliyor
- Ajan, sayfa davranışını tahmin etmek zorunda kalmıyor
Bu yapı iki ana bileşenden oluşuyor:
- Declarative tanımlar (hangi işlemler mümkün?)
- Imperative çağrılar (bu işlemi şimdi yap)
Sonuç olarak:
Ajanlar UI ile uğraşmak yerine, doğrudan işlev çağırabiliyor.
Bu fark, web otomasyonu açısından oldukça temel.
Screen Scraping ve Klasik Otomasyonlar Neden Zayıf Kalıyor?
Mevcut otomasyon yaklaşımları genellikle:
- UI değişikliklerinden etkileniyor
- Bakım maliyeti yüksek
- Güvenlik ve yetkilendirme tarafında sınırlı
WebMCP ile amaçlanan şey, bu ihtiyaçları web platformunun doğal bir parçası hâline getirmek.
Bu yönüyle WebMCP, uzun süredir konuşulan “semantic” yaklaşımların daha pragmatik bir versiyonu olarak görülebilir.
Yeni bir web yazımı önermiyor; mevcut yapının üzerine ekleniyor.
Yeni Bir Optimizasyon Alanı: Ajanlar İçin Keşfedilebilirlik
WebMCP dokümantasyonunda dikkat çeken noktalardan biri, tool keşfedilebilirliğinin henüz çözülmüş bir problem olmadığına yapılan vurgu.
Bu şu anlama geliyor:
- Ajanlar, hangi sitenin hangi yetenekleri sunduğunu keşfetmek zorunda
- Bu keşif süreci ileride arama motorları ve benzeri mekanizmalarla desteklenecek
Burada SEO’ya benzer bir paralellik oluşuyor:
- Bugün sayfalar kullanıcılar ve arama motorları için optimize ediliyor
- Yakın gelecekte web siteleri, AI ajanlarının seçim kriterlerine göre de optimize edilecek
Biz bu alanı Agent SEO veya daha genel anlamıyla agent-facing optimization olarak tanımlıyoruz.
Web Sitelerinin Yapısı Nasıl Değişebilir?
Bu yaklaşım yaygınlaştıkça web sitelerinde iki farklı katman oluşması oldukça muhtemel:
- İnsan odaklı katman: Görsel, markalı, anlatı odaklı
- Ajan odaklı katman: Yapılandırılmış, şema-temelli, hızlı
Bazı işlemler tamamen ajanlar üzerinden yürürken, insan arayüzü yalnızca:
- Onay gerektiren adımlar
- İstisnai durumlar
için devreye girebilir.
Bu, “headless” kavramının daha geniş bir bağlamda uygulanması anlamına geliyor.
İş Modelleri ve Reklam Tarafı
Agentic Web yaklaşımı, özellikle dikkat ekonomisi üzerine kurulu iş modelleri için bazı soru işaretleri doğuruyor.
Eğer bir AI ajan:
- Ana sayfayı görmeden
- Kampanya alanlarını atlayarak
- Doğrudan işlem yapabiliyorsa
klasik reklam gösterimlerinin değeri yeniden düşünülmek zorunda kalabilir.
Bu, kısa vadeli bir sonuç değil; ancak uzun vadede web ekonomisinin nasıl çalıştığına dair önemli bir tartışma alanı açıyor.
Güvenlik, Yetkilendirme ve Denetim
Ajanların kullanıcı adına işlem yapması, doğal olarak yeni güvenlik sorularını da beraberinde getiriyor:
- Ajan kimliği nasıl doğrulanacak?
- Hangi işlemler için açık kullanıcı onayı gerekecek?
- Ajan faaliyetleri nasıl kayda alınacak?
Bugün finansal sistemlerde konuştuğumuz kimlik doğrulama ve yetkilendirme yaklaşımlarının, ajanlar için de benzer biçimde evrilmesi kaçınılmaz görünüyor.
Bu alanın teknik olduğu kadar hukuki ve düzenleyici bir boyutu da var.
Türkiye Açısından Potansiyel Etkiler
WebMCP ve benzeri yaklaşımların Türkiye açısından en somut etkilerinden biri erişilebilirlik olabilir.
- Kamu hizmetleri
- Bankacılık başvuruları
- Sağlık sistemleri
- Karmaşık dijital formlar
Bunların AI ajanları aracılığıyla daha sade ve anlaşılır hâle gelmesi, kullanıcı deneyimi açısından önemli kazanımlar sağlayabilir.
Sonuç: Küçük Bir API, Büyük Bir Yön Değişikliği
WebMCP bugün erken aşamada.
Ancak işaret ettiği yön oldukça net:
Web, yalnızca insanlar için değil, AI ajanları için de yapılandırılmaya başlıyor.
Bu, tek başına bir “trend” değil; web’in evriminde yeni bir katman.
Zeo olarak bu gelişmeleri teknik, stratejik ve operasyonel boyutlarıyla yakından takip ediyoruz. Özellikle agent-first mimariler ve ajanlar için optimize edilmiş web deneyimleri, önümüzdeki dönemde çok daha fazla konuşulacak.
Bu nedenle WebMCP’yi, üzerinde düşünmeye değer erken ama önemli bir sinyal olarak görüyoruz.
Kaynaklar:
